Om als kunstenaar te ontdekken of het onderwijs iets voor je is, bieden Keunstwurk en Kunstkade de cursus Kunstvak voor de klas aan. Hierin kunnen deelnemers kennismaken met en zich oriënteren op wat je als kunstvakdocent nodig hebt om voor de klas te staan in het primair onderwijs. Filmmaker Ruben de Vries volgde de basiscursus en deed het aanvullende coachingstraject. Hij is enthousiast: “het was heel toegankelijk en laagdrempelig. En voor mij een mooie manier om te kijken of het lesgeven überhaupt iets voor mij is of dat ik het romantiseer door die geweldige leraar van vroeger!”
Waarom heb je ervoor gekozen aan de cursus mee te doen?
Ik werk al meer dan twaalf jaar aan commerciële filmprojecten, wat ik nog steeds heel leuk vind om te doen, maar ik kom ook uit een familie van leerkrachten. Daar heb ik vanaf de zijlijn altijd al veel van meegekregen. Vooral dat stukje didactiek intrigeert me, hoe breng je iets over en hoe sta je voor de klas? Deze cursus kwam toevallig op mijn pad en het was een heel laagdrempelige manier voor mij om te ontdekken of het echt iets is dat bij me past. We hebben natuurlijk allemaal goede herinneringen aan die ene bevlogen geschiedenisleraar die zo mooi kon vertellen op school en dat stukje lijkt me prachtig. Inmiddels ben ik erachter dat het leraarschap ook de nodige uitdagingen met zich meebrengt!
Heb je na het volgen van de cursus een goed beeld gekregen van wat het inhoudt om als kunstvakdocent voor de klas te staan?
In de basis zeker! Ik heb niet de illusie dat ik na deze cursus een volwaardig docent ben die zo voor de klas kan, maar ik heb veel handvatten gekregen. Ik heb een beter beeld van hoe ze werken binnen de basisschool, met SLO’s bijvoorbeeld. Tijdens de cursus zijn we goed gevoed en er zat een heldere opbouw in de cursusdagen. Wie ben je zelf als maker, wat zijn de mogelijkheden, wat wil je graag bereiken, maar ook de didactische en pedagogische kant ervan. Daarna zijn we zelf aan de slag gegaan met het uitwerken van een lesontwerp. Ik had nog wel wat meer huiswerk mee willen krijgen, maar misschien ben ik wel van de oude stempel! We hebben in elk geval veel kennis meegekregen en het is nu aan mijzelf om dit verder uit te diepen.
Er waren twee extra ochtenden over filmeducatie, georganiseerd met Filmhub Noord. Hoe heb je dit ervaren?
Dit was iets waar ik het meeste naar uitkeek, ook omdat het mijn vakgebied is. Aan de ene kant heb ik een heel nieuw netwerk leren kennen en ontdekt wat Filmhub Noord allemaal doet en voor je kan betekenen. Aan de andere kant zijn we bezig geweest met het maakproces zelf. Film is best wel een steile leercurve, zeker voor kinderen om alles in samenhang te zien. We hebben besproken hoe je al die stappen – filmen, regie, geluid, compositie, beeld – aanbiedt en voor de doelgroep kan trechteren. Ik vond dit een hele waardevolle toevoeging!
Tijdens de cursus ben je aan de slag gegaan met je persoonlijke ontwikkelvraag. Waar ben je mee bezig geweest?
Ik wilde onderzoeken hoe ik mijn ervaring met film kan inzetten om een betekenisvolle onderwijsactiviteit te maken, terwijl ik nog geen ervaring heb met lesgeven. Je stapt op dat moment de klas van een ander binnen en dan wil ik ze wel graag iets waardevols meegeven. In mijn les wil ik kinderen bewustzijn bijbrengen over wat ze consumeren. Ik denk dat de jeugd over een aantal jaar alleen nog maar AI-gegenereerde content tot zich neemt en dan is de vraag in hoeverre je ervan uit kan gaan of iets waar is of niet. Ik wil ze laten nadenken over waar ze naar kijken, hoe dit op ze overkomt en wat de fimmaker daarmee bedoeld heeft. De volgende stap voor mijzelf is ervaren hoe mijn les ontvangen wordt. Begrijpen de kinderen wat ik zeg en hoe kan ik het zo concreet mogelijk voor ze maken? In mijn werk ben ik zelf altijd aan het maken, ik vind het nu juist leuk om die andere kant te ontdekken.
Ook was er de mogelijkheid om de basiscursus aan te vullen met persoonlijke coaching. Waarom heb je hier voor gekozen?
Hoewel je er veel van leert, blijft het in de basiscursus een algemene kennismaking. Juist bij de coaching ga je dieper op je eigen vragen en proces in. Je weet alle ingangen niet en deze mensen wel, zij hebben het netwerk en zitten er middenin. Het werd zo voor mij nog concreter en ik ben echt bij de hand genomen om daadwerkelijk het werkveld in te gaan. De follow-up is altijd het lastigste, want je hebt de theorie gekregen en alles staat. Maar om hier dan zelf een vervolg aan te geven, dat is moeilijk. Op deze manier krijg je houvast. Het is een hele mooie manier om direct door te stromen en die contacten op te doen. Binnenkort ga ik stagelopen en mijn les daadwerkelijk geven. Dat vind ik ook een meerwaarde van de coaching, nu kan ik het daadwerkelijk zelf gaan ervaren!
Welke nieuwe inzichten heb je opgedaan?
In mijn eigen werk is het eindproduct het belangrijkste, dit maak je immers voor de klant. Maar in het onderwijs is het eigenlijk andersom. Daar draait het juist om het maken en de weg ernaartoe en niet zozeer om het resultaat. Dat is een heel andere manier van benaderen. Daarnaast ontdekte ik dat leren kijken minstens zo belangrijk is als maken. Misschien nog wel het belangrijkste, want dat is de basis van alles!
Terugkijkend, hoe heb je het traject ervaren?
Ik vond het heel waardevol en laagdrempelig! Ik heb ook veel geleerd van de uitwisselingen met mijn medecursisten en de mensen die al langer in het vak zitten. Omdat ik hier nog geen ervaring mee heb, is het leuk om dan met anderen te sparren en van ze te leren. De eerste vier lessen waren voor mijn doen vrij kunstzinnig. In eerste instantie dacht ik, ik ben hier voor film en nu zit ik hier te verven en te dansen, waarom moet ik dit doen? Later ontdekte ik dat het een wezenlijk onderdeel is van elkaar. Het is mooi om ook die aspecten te bekijken. Door allerlei kunstvormen te ervaren, kwam mijn creativiteit op een andere manier op gang. Ik kreeg allerlei nieuwe ideeën voor mijn eigen vraagstuk!
Kan je de cursus aanraden?
Ik kan de cursus én de coaching zeker aanraden! De drempel is heel laag om in te stappen. Alles wordt voor je geregeld en je hoeft geen ervaring te hebben. Dus als je iets wilt op dit gebied, is het een hele mooie manier om te ontdekken of het bij je past!
Kunstvak-route en partners
De cursus is onderdeel van de Kunstvak-route, een initiatief van Keunstwurk en Kunstkade. Het bevat meerdere mogelijkheden voor kunstvakdocenten om zich te ontwikkelen. Het aanbod voor volgend schooljaar wordt nog toegevoegd.
> Voor het coachingstraject werken we samen met Ateliers Majeur, de culturele netwerkorganisatie in de gemeente Heerenveen.
> Voor filmeducatie werken we samen met Filmhub Noord.
Ruben is filmmaker en eigenaar van het videobedrijf Beeldkrullend in Leeuwarden.
Tekst: Anne van Lieshout, Buro Anne schrijft.
Fotografie: Lucas Kemper.